Spreker: Nico Vanderveen

Na de lezing vorig jaar over de ontwikkeling van warenhuis Vanderveen en de verwevenheid van het warenhuis met de stad Assen bleek er belangstelling te bestaan voor de geschiedenis van Assen.

In 1259-1270 werd hier een klooster gebouwd; rond dit klooster is Assen feitelijk gegroeid. Het klooster stond op de plek waar nu het Drents Museum staat; oorspronkelijk stond het bij Coevorden op een ongunstige plek. Dat het klooster op kosten van de bewoners hier werd herbouwd was bedoeld als boetedoening, omdat men in 1227 in opstand was gekomen tegen de Bisschop van Utrecht. Volgend jaar is er feest in onder andere Assen, om dit feit van acht eeuwen geleden te herdenken.

In de eerste helft van de 20ste eeuw zat het warenhuis in de lift, er was sprake van toenemende bedrijvigheid o.a. vanwege de bouw van de kazerne en de spoorlijn eind 19e eeuw. Tevens was het de tijd van de opkomst van de SDAP, waarvan Pieter Jelles Troelstra een van de voormannen was. Zijn zuster, Hendrika Troelstra, trouwde met Klaas Brok en kwam met haar gezin met twee dochters in Assen wonen.

Brok bekleedde bestuurlijke functies, hij was in 1919 de eerste SDAP-gedeputeerde van Drenthe en bleef dit doen tot aan zijn dood begin 1944, dit om te voorkomen dat een NSB-er deze taak zou overnemen. Hendrika was onderwijzeres, socialistisch propagandiste en publiciste onder de schuilnaam Heinke Bota. Zij heeft zich ingespannen inzake o.a. armoede (ook in de Veenkoloniën) en vrouwen(kies)rechten, altijd in dienst van de SDAP. Dit werd niet door alle Drenten gewaardeerd – de familie kreeg als scheldnaam ‘rooie rotbrokken’.

In de jaren dertig maakte Hendrika een politieke beoordelingsfout. Ze werd misleid door de propagandamachine van de stalinistische Sovjet-Unie. Ze reisde op uitnodiging naar Rusland – ondanks het feit dat de SDAP het haar afraadde; de SDAP wilde niet worden geassocieerd met de Sovjet-heersers.
Na haar terugkomst is ze ondanks haar werk voor de SDAP geroyeerd door het landelijke partijbestuur (Koos Vorrink); ze moest dit uit de krant vernemen. Ze kwam nooit meer over het royement heen en stierf in 1944 – niet lang na het overlijden van haar man – aan een ‘gebroken hart’.

In 2007 bezocht PvdA leider Wouter Bos warenhuis Vanderveen. Dat had acteurs ingehuurd die Pieter Jelles Troelstra en zijn zus Hendrika uitbeeldden; ze vroegen Bos of hij wist van het royement van Hendrika en of er alsnog eerherstel en rehabilitatie voor Hendrika kon komen. Verschillende noordelijke prominenten steunden dit voorstel.

Hoe liep dit af? Nico Vanderveen vertelt het ons in geuren en kleuren.

Daarna kan eventueel een wandeling worden gemaakt door het stadshart van Assen, langs belangrijke mijlpalen uit de geschiedenis.

Aanmelding uiterlijk 20 oktober via EerlijkEnGroenNivonGrAs@gmail.com.
De bevestiging van de aanmelding bevat het verzoek de deelnamekosten over te maken. De deelname is definitief als de betaling is bijgeschreven.